Regały na wymiar, zaprojektowane w 3D

W Polsce regał metalowy ustawiony w garażu, piwnicy lub spiżarni domowej nie podlega przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy: Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców (art. 1), a rozporządzenie o użytkowaniu maszyn przez pracowników dotyczy wyłącznie urządzeń użytkowanych podczas pracy. Do wyrobu kupowanego przez konsumenta stosuje się natomiast Rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (GPSR): do obrotu mogą trafiać tylko produkty bezpieczne (art. 5), a producent musi oznaczyć produkt, podać swoje dane i punkt kontaktowy (art. 9 ust. 5 i 6) oraz dołączyć jasne instrukcje i informacje o bezpieczeństwie w języku określonym przez państwo członkowskie (art. 9 ust. 7). Nadzór w Polsce sprawują Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Inspekcja Handlowa na podstawie ustawy z dnia 7 listopada 2025 r. o nadzorze nad ogólnym bezpieczeństwem produktów, która pozwala nakazać oznakowanie produktu ostrzeżeniami w języku polskim.

Zalecamy przymocować regał do ściany, aby zapobiec jego przewróceniu, nie przekraczać maksymalnego obciążenia podanego przez producenta i układać najcięższe przedmioty na najniższych półkach.

W Polsce regał używany w warsztacie, sklepie lub magazynie z pracownikami jest urządzeniem technicznym użytkowanym podczas pracy w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, które wprowadza do prawa polskiego unijne wymagania minimalne dla sprzętu roboczego, ujednolicone dziś w dyrektywie 2009/104/WE. Według Kodeksu pracy pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo pracy w zakładzie (art. 207 § 1) i za bezpieczne urządzenia techniczne (art. 215). Ponieważ bezpieczne użytkowanie regału zależy od warunków, w jakich jest instalowany, rozporządzenie wymaga kontroli wstępnej po jego zainstalowaniu, a przed przekazaniem do eksploatacji, oraz kontroli po ustawieniu go na innym stanowisku lub w innym miejscu; regały narażone na warunki pogarszające ich stan techniczny podlegają ponadto kontrolom okresowym. Kontrole wykonują jednostki działające na podstawie odrębnych przepisów albo osoby upoważnione przez pracodawcę i posiadające odpowiednie kwalifikacje (§ 26 i § 27); wyniki przechowuje się przez 5 lat (§ 28). Rozporządzenie nie określa częstotliwości kontroli okresowych — obowiązek ich zapewnienia spoczywa na pracodawcy, który ustala terminy z uwzględnieniem warunków użytkowania regału i instrukcji dołączonej do produktu. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że regał musi mieć stabilną konstrukcję i zabezpieczenie przed przewróceniem, a masa ładunku nie może przekraczać wywieszonego dopuszczalnego obciążenia; najcięższe przedmioty układa się na najniższych półkach. Norma PN-EN 15635 opisuje zasady użytkowania i utrzymania regałów (norma techniczna, nie przepis).

W Polsce regał paletowy obsługiwany wózkiem widłowym jest urządzeniem technicznym użytkowanym podczas pracy w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy, które wprowadza do prawa polskiego unijne wymagania minimalne dla sprzętu roboczego, ujednolicone dziś w dyrektywie 2009/104/WE; za stan bezpieczeństwa w zakładzie odpowiada pracodawca (Kodeks pracy, art. 207 § 1). Ponieważ bezpieczne użytkowanie regału zależy od warunków, w jakich jest instalowany, rozporządzenie nakazuje kontrolę wstępną po zainstalowaniu i kontrolę po przestawieniu, a dla regałów narażonych na warunki pogarszające ich stan techniczny — kontrole okresowe oraz kontrolę specjalną po pracach modyfikacyjnych, zjawiskach przyrodniczych, dłuższym postoju, niebezpiecznym uszkodzeniu lub wypadku; wykonują je jednostki działające na podstawie odrębnych przepisów albo osoby upoważnione przez pracodawcę i posiadające odpowiednie kwalifikacje (§ 26 i § 27), a wyniki przechowuje się przez 5 lat (§ 28). Regał wymaga zakotwienia do podłoża zgodnie z projektem producenta. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że przepisy bhp wymagają wytrzymałej i stabilnej konstrukcji oraz zabezpieczenia przed przewróceniem, masa składowanego ładunku nie może przekraczać dopuszczalnego obciążenia regału, podłóg i stropów, a szerokość odstępów między regałami ma odpowiadać stosowanym środkom transportu i pozwalać bezpiecznie operować nimi i ładunkiem. Norma PN-EN 15635 (norma techniczna, nie przepis) dodaje instrukcje o obciążeniach bezpiecznych w dobrze widocznym miejscu, w języku polskim i w trwałej formie, osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo regałów znaną z nazwiska pracownikom magazynu oraz sprzęt do bezpiecznego dostępu do poziomów powyżej podłoża; kontrole okresowe i specjalne wynikają natomiast z § 27 rozporządzenia. Tam, gdzie manewruje wózek widłowy, zalecamy dodatkowo ochraniacze słupów ramy.

W Polsce antresola magazynowa jest częścią obiektu budowlanego: przepisy techniczno-budowlane definiują antresolę (§ 3 pkt 19), a jej wykonanie to roboty budowlane według Prawa budowlanego, które co do zasady można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1), bo zwolnienie przebudowy nie obejmuje elementów konstrukcyjnych (art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a); zmianę wielkości lub układu obciążeń zgłasza się jako zmianę sposobu użytkowania (art. 71 ust. 1 pkt 2 i ust. 2), a o trybie rozstrzyga organ administracji architektoniczno-budowlanej, w pierwszej instancji starosta (art. 82 ust. 2).

Projekt sporządza osoba z uprawnieniami budowlanymi (art. 12), a projekt techniczny zawiera obliczenia statyczno-wytrzymałościowe (art. 34 ust. 3 pkt 3) według Polskich Norm – Eurokodów PN-EN 1990, 1991 i 1993 (§ 204 ust. 4). W budynku magazynowym należy umieścić tablicę z dopuszczalnym obciążeniem stropów i pomostów (§ 307). Stalowe elementy nośne to wyrób budowlany: oznakowanie CE według unijnego rozporządzenia o wyrobach budowlanych (ustawa o wyrobach budowlanych, art. 5) i wykonanie według normy EN 1090.

W zakładzie pracy projekt przebudowy uwzględnia wymagania bhp (Kodeks pracy, art. 213 § 1), pracodawca dokumentuje ocenę ryzyka (art. 226), a rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp wymaga wywieszek z dopuszczalnym obciążeniem podłóg i stropów (§ 68 ust. 2 pkt 4), balustrad z poręczą co najmniej 1,1 m i krawężnikiem co najmniej 0,15 m na powierzchniach powyżej 1,0 m (§ 106 ust. 1) oraz niezastawionych dróg (§ 7 ust. 1). Magazyn co do zasady wymaga instrukcji bezpieczeństwa pożarowego z warunkami ewakuacji (rozporządzenie przeciwpożarowe, § 6 ust. 1).

Zalecenie: proszę zamówić projekt i obliczenia u uprawnionego projektanta, potwierdzić tryb w starostwie, umieścić tablicę obciążenia na każdym poziomie, zamontować balustrady i nie przekraczać obciążenia z obliczeń.